گفت و گوی آینه نیوز با «سودابه بیضایی» کارگردان مستند «مثل اسمم پگاه»

می خواستم دنیای خودم را خلق کنم

می خواستم دنیای خودم را خلق کنم
calendar جمعه 23 آذر 1397 در 16:48
سودابه بیضایی: فارغ از هر نتیجه ای خود تجربه ای که باید انجام می دادم برایم مهم بود و دنبال این بودم که در این مسیر به خلق چیزی که می خواهم برسم

گاهی مسیر نگاه سمتی دیگر می جوید و رمزی دیگر می طلبد و بدین سان قاعده بازی عوض می شود و راه، پرتو دیگر را نشانه می گیرد. «سودابه بیضایی» از بازیگری در سینمای داستانی تا کارگردانی در سینمای مستند به دنبال طی کردن چنین طلبی است. این بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون که با مستند «مثل اسمم پگاه» در دوازدهمین جشنواره مستند «سینما حقیقت» حضور دارد، طی گفت و گو با «آینه نیوز» پاسخگوی سوالات ما شد.

سینمای مستند کدام بخش از سلیقه و روحیه خفته تان را برآورده می ساخت که به آن گرایش پیدا کردید؟

وقتی به عنوان بازیگر فعالیت می کنم تنها بخشی از خواسته های درونی ام می تواند محقق شود چون پروسه خلق کردن به طور کامل در اختیار بازیگر نیست. من می خواستم که خلق کامل تری داشته باشم و فیلمسازی جایی برای بروز این اتفاق بود. احساس می کردم در بازیگری تمام انرژی های درونی ام خالی نمی شود و با توجه به شرایط امروز سینما که به سمت تنزل رفته و فیلمنامه های بی کیفیتی که ارائه می شود، ترجیح می دهم که انتخاب سخیفی نداشته باشم. از طرفی سعی کردم به جای نشستن و غرزدن تصمیم جدیدی بگیرم. وقتی تصمیم به فیلمسازی گرفتم، خیلی به کوتاه بودن فیلم یا مستند بودنش فکر نکردم. وقتی با شخصیت «پگاه» آشنا شدم، احساس کردم انقدر این سوژه و موقعیتش پیچیده است که می تواند تبدیل به فیلم بلندی شود و قابلیت این را دارد که زمانی بیشتر از یک فیلم کوتاه داشته باشد.

در ناخودآگاه وجودتان چه تمایلی وجود داشت که واقع گرایی را برگزیدید و به سراغ حوزه مستند رفتید؟

به نظرم واقع گرایی یک مستند برای مخاطب جذاب است و این واقع گرایی قطعا در بخشی از وجودم نهفته بود که به سراغ این نوع فیلمسازی رفتم. شاید این راه را مدیون آقای محمد رسول اف هستم که من را با فضای مستند آشنا کرد و هم دانش و دانسته های خود را در اختیار من گذاشت و هم اعتماد به نفس و انگیزه را در من ایجاد کرد. به طور حتم فیلمسازی کار سختی است ولی با همه شرایطی که در زمان ساخت مستند «مثل اسمم پگاه» وجود داشت، این اتفاق خیلی برایم شیرین بود.

به عنوان یک بازیگر شناخته شده در پی احتمالات و نگران تبعات نتیجه ای منجر به شکست نبودید؟

من کلا آدم نتیجه گرایی نیستم. فارغ از هر نتیجه ای خود تجربه ای که باید انجام می دادم برایم مهم بود و دنبال این بودم که در این مسیر به خلق چیزی که می خواهم برسم. در واقع مسیری که در زمان ساخت مستند «مثل اسمم پگاه» گذراندم و پروسه ای که در فیلمسازی طی کردم خیلی جذاب تر از اتفاقاتی پیرامونی مثل جشنواره بود، اگر چه شرایط جشنواره و نظرات مخاطبان برایم اهمیت دارد.

در مستند «مثل اسمم پگاه» با نگاهی مینی مال به بحران زندگی نسل نو پرداختید. از این رو به جای نگاهی همه جانبه- برای مثال از منظر خانواده- بیشتر به شکل ارتباط این نسل تمرکز کردید. این مساله به شکلی آگاهانه و از ابتدا مدنظرتان بود یا به دلیل وجود محدودیت هایی در اجرا رخ داد؟

من فکر می کنم همانطور که هر انسانی دنیا را از زاویه خودش می بیند، هر فیلمسازی هم سوژه، موضوع و موقعیت را از نگاه خود کنکاش می کند و به سمتش می رود. در واقع هر موضوعی توسط هر فیلمسازی متفاوت در می آید. این شاید به جهان بینی هر فرد برگردد که چگونه می خواهد به سراغ شخصیت ها برود و در اثرش به کشف و شهود برسد. من فکر می کنم این برمی گردد به این که هر فیلمسازی چگونه می خواهد به موضوع نزدیک شود و قصه اش را روایت کند. خیلی خوشحالم که با همه ی علامت سوالات و ندانسته هایم سراغ این موضوع رفتم. گاهی شکل مستند و فیلم ها تکراری است و من نمی خواستم سراغ الگوهای قبلی بروم و علاقمندم از زاویه نگاه خود به سراغ سوژه و نوع روایت بروم. می خواستم دنیای خودم را خلق کنم.

زاویه نگاه شما همان دوربین است. در مستند «مثل اسمم پگاه» نحوه رفتار دوربین تان در مواجهه با شخصیت های این مستند چگونه بود. این نوع روایت تا چه میزان تابعی از قضاوت یا عدم قضاوت مستقیم از سوی سازنده اش به حساب می آید و تا چه حد حس همدلی یا انتقاد نسبت به نسل تازه داشتید؟

من به همان شکلی که شاهد اتفاقات بودم به ثبت مستند پرداختم و هیچ قضاوتی نسبت به سوژه نداشتم. خواست قلبی ام این بود که بدون هیچ قضاوتی واقعیت را روایت کنم. دوربین من شاهد ماجرا بود و من سعی نکردم که قضاوتی از پیش تعیین شده به مخاطب بدهم و تنها خواستم که به سوژه نزدیک شوم.

در تدوین این مستند شاهد تلفیق تصاویری از دوران کودکی دختر- آرشیو خصوصی- با تصویری از وضعیت آشفته امروزش هستیم. این تصاویر که با شعرخوانی کودک همراه است، حس معصومیت از دست رفته را تداعی می کند. از نگاه شما به عنوان مستندساز باید با نسل متفاوت امروز همدلی داشت یا اظهار تاسف به خرج داد؟

قطعا همین طور است. اصلا انتخاب این سوژه به این برمی گردد که من خواهری متولد 74 دارم که به واسطه او به جمع دوستانش نزدیک شدم. سوالاتی که در مواجهه با این نسل داشتم باعث شد که علاقمند به ساخت این مستند شوم. در واقع سوالات خودم در ارتباط با این نسل بود که در حین ساخت مستند دنبالش بودم. سوال هایی که همچنان ادامه دارد و به پایان نرسیده است. این پروسه ای طولانی است و این سوالات در جایی متوقف نمی شود و به مرور زمان به تکامل می رسد. من دوست داشتم با جمع آوری عکس های آرشیوی به شخصیت کامل تری از پگاه برسیم و این معصومیت از دست رفته را تماشا کنیم.

با توجه به بازخورد مستند «مثل اسمم پگاه» باز هم مصمم به ساخت مستند خواهید بود؟ در اینصورت از چه منظری و در کدام گونه از مستندسازی به فعالیت ادامه می دهید؟ و این حوزه چه میزان از حجم فعالیت های هنری تان را به خود مشغول خواهد کرد؟

بله. فعلا در مرحله تحقیق و پژوهش برای دومین فیلم مستندم هستم. فیلم جدیدم با کار اولم خیلی متفاوت است اما باز رگه هایی از فیلم قبلی دیده می شود. الان 2 سال است که با وجود پیشنهادات زیادی که می شود، بازی نمی کنم چون آن اتفاقی که به دنبالش بودم در شرایط امروز سینمای ایران وجود ندارد. نسبت به نزول سطح کیفی فیلمنامه های امروز نقد دارم که همه فیلم ها به سمت کمدی می روند و سینما به جای هنر دیگر تجارت شده است و با این شرایط ترجیح می دهم که بازی نکنم. به همین دلیل مستندسازی را انتخاب کردم تا از آن فضا دور شوم و از طرفی تبدیل به یک آدم منفعل نشوم. امیدوارم که مسیر سینمای داستانی ما هم به سمت دیگری بچرخد و سینمای اجتماعی باز هم مورد توجه قرار بگیرد. به نظرم سینمای امروز دیگر دغدغه ندارد و همه چیز پول و تجارت شده است. امیدوارم آدم های دغدغه مند بیایند و کار کنند تا سینما از حالت نامناسبی که امروز دارد، خارج شود.

 

 

telegram instagram twitter email print chain

http://ainenews.ir/fa/news-details/8003/

chapta

نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.

نقد

تبلیغات

یادداشت

گفتگو