نقد «اپرای عروسکی سعدی» به نویسندگی، طراحی و کارگردانی «بهروز غریب پور»

وقتی دل سودایی می ‌رفت به بستان‌ ها

 وقتی دل سودایی می ‌رفت به بستان‌ ها
calendar سه شنبه 19 دي 1396 در 16:25
آینه نیوز: در روزهایی که نام «بهروز غریب پور» تنها با خبر جنجالی «عدم پذیرش فیلم سینمایی اردک لی در جشنواره سی و ششم فجر» همراه است، اثری از این هنرمند پیشکسوت در تالار فردوسی در حال اجرا است که در عین غریبه گی دارای ارزش های پایدار و نگاهی هنرمندانه می باشد.

آینه نیوز- مرتضی اسماعیل دوست: در روزهایی که نام «بهروز غریب پور» تنها با خبر جنجالی «عدم پذیرش فیلم سینمایی اردک لی در جشنواره سی و ششم فجر» همراه است، اثری از این هنرمند پیشکسوت در تالار فردوسی در حال اجرا است که در عین غریبه گی دارای ارزش های پایدار و نگاهی هنرمندانه می باشد.

به گزارش آینه نیوز، «غریب پور» که سال ها است به عنوان پیشگام نمایش هایی مبتنی بر «اپرای عروسکی» شناخته می شود، این روزها برای دیگر بار «اپرای سعدی» را روی صحنه برده است؛ اثری که تماشایش می تواند برای افرادی که به شکلی توامان دوستدار «موسیقی» و «نمایش» و «ادبیات» هستند، دلنشین بنماید.

ترکیب عناصر نمایشی و عناصر آوایی در «اپرای عروسکی سعدی» و قابلیت های قابل توجه هنرمندان اصیل و کلاسیک موسیقی ایران و عروسک گردان های ماهر این نمایش موجب ایجاد روحی تپنده در اثر گردیده و پاسداشت سنت های نمایشی و یادواره ای از ادیب والامقام کشورمان با زبان هنر و نه زبان گفتار و طریق معمول نشست ها و سمینارها، حکایت از امر دلنشینی دارد، هر چند چگونگی ورود و ترتیب داستان سرایی در میان پرده های مختلف این نمایش مساله ای قابل نقد می باشد که نشان از مجذوب شدن نویسنده اثر به گستره ی عظیم سعدی ایران زمین دارد؛ به نحوی که فراخی نگاه شاعرِ گرانقیمت پارسی با وجود زمان نسبتا طولانی «اپرای عروسکی سعدی»، راهی برای طرح یک روایت منسجم و هدفمند را در پی ندارد؛ از این رو در این اثر می توان چندین پاره از حکایات زیست سعدی را از «خواب سرخ خیال» تا «باب هشت بوستان» رویت کرد و تنوعی دامن گستر اما گسسته را به نظاره افکند.

پیداست که «بهروز غریب پور» درصدد بود که در «اپرای سعدی» از طریق زبان شعر به بخش های مختلف نگاه «سعدی» پروازی بنماید و بدیهی است تناسبی میان گستره ی فهم شاعر با مدت زمان نمایش و تحمل مخاطب نمی تواند برقرار باشد و بدین منوال عدم تمرکزگرایی نویسنده به وجوهی نقطه گذارانه باعث پراکندگی و در عین حال فقدان ساختاری مشخص در اجرا شده است. معضلی که در نمایش «الیور توئیست» نیز به شکلی جدی تر وجود دارد، چنان که در عین وجوه مشترک آوایی و بهره مندی از قابلیت های «موسیقی» در هر دو نمایشِ در حال اجرا، در نمایش پُرهزینه «حسین پارسایی»، جلوه گری طراحی صحنه پوششی برای انواع حفره های دراماتورژی است. البته تفاوت مهم در نگاه صاحبان آثار «الیور توئیست» و «اپرای عروسکی سعدی» جایی بسیار نمایان می شود که بنگریم «حسین پارسایی» به دلیل تبعیت از بهره برداری سیاسی در «الیور توئیست» و در بخش هایی چون فصل دادگاه، سراغ موضوعات روز جامعه رفته و برای به دست آوردن دل تماشاگران، به شکل بسیار سطحی با امنیت ملی شوخی می کند اما «بهروز غریب پور» در نگاهی عمیق تر نسبت به همکار خود، همه کنایه های سیاسی اش را هوشمندانه در قالب انتخاب اشعار پُرمغز سعدی بروز می دهد. از این رو می توان بن مایه «اپرای عروسکی سعدی» را تمایز آشکار نگاه «شاعر» با «پادشاه» دانست، آن گاه که مجلس همنشینی و مدح شاعران از پادشاه قدرت به شکلی برجسته در اثر غریب پور نمایان شده و خلوص سعدی در میان مدیحه سرایان، زیبایی شب چراغی می یابد. با این وجود رویکرد کارگردان در ارائه دامنه ای طویل از زیست شاعر موجب پدیدارسازی بخش های گسست مانده ای چون کاهنان معبد بت پرستی شده است.

به گزارش آینه نیوز، «بهروز غریب پور»؛ طراح و کارگردانِ شناخته شده اپرای عروسکی و رئیس گروه تئاتر آران در ادامه تجربیات «اپرای عروسکی» بر صحنه تماشا، در «اپرای سعدی» با استفاده از ظرفیت های آوایی و لحن گفتاری حماسی و نگاهی شاعرانه و نیز رجزخوانی درصدد بوده تا پنداشتی از نگاه اخلاق گرایانه و متمایز شاعر ایرانی را در برابر همه دسیسه پردازان زور و زر و تزویر نمایان سازد و توفیق ارزشمندی هم در این میان می یابد، هر چند تعدد صحنه ها و عدم نقطه گذاری برای ارائه روایتی هدفمند موجب پراکنده گویی برای ارائه داستانی غربال یافته می شود و گاه به جای تصویری جامع و چکیده وار از اندیشه گوهرتاب سعدی و آمال و آرزوهایش در جهان زیست، شعارزدگی را به دنبال دارد؛ چنان که کارگردان با تاکیدی مداوم بر عرفان گرایی سعدی و جهت جلب رضایت مخاطبانی خاص به شکلی سرراست وجهی از نگاه شاعر خردمند را نمایش می دهد که برای نمونه می توان اختصاص فصلی از روایت به نمازخوان بودن سعدی اشاره داشت. بدیهی است که «سعدی» در عین زهد و پرهیزگاری که در اشعار و نگاهش موج می زند، اندیشه ای فراگستر از نگاه دین مداران ظاهرپسند و مسلمانان سطحی نگر داشت و خردورزی در عین دینداری، ترکیبی زیبا از «سعدی شیرین سخن» ساخته بود.

هر چند قیاس دور و غریبی است کنار هم نشاندن اثر عروسکی ایرانی با اپرای «اتللو» برگرفته از شاهکار جواکینو روسینی؛ آهنگساز شهیر ایتالیایی که بعد از گذر از حدود یک و نیم قرن چند سال پیش در اپراخانه زیبای «لااسکالای میلان» اجرا شد، اما باید به نقش «نمایش» و اهمیت «نمایشگری» در آثار مهم اپرایی به دیده دقت نگریست که تا حدی کمبودش در آثار اپرایی هنرمند ایرانی احساس می شود و باید اشاره داشت که وجه نمایشی «اپرای سعدی» با وجود محدودیت های استفاده از عروسک به جای انسان و در عین تازگی اش در میان اپراهای بین المللی، کمی دورمانده می نماید و تحت الشعاع آواهای دلنشین و قدرتمند خوانندگان ایرانی در اثر غریب پور است. در واقع زیبایی اجرای موسیقی دستگاهی و همنشینی آواز کلاسیک ایرانی و کلاسیک غربی و حضور صداهای توانایی چون «محمد معتمدی» چنان اثر را دربرگرفته و غوغایی به پا می کند که بصری بودن نمایش در برابرش کوتاه نشان می دهد. در این جا مناسب است یادی شود از قدرت و ویژگی های هنرمندان موسیقی دستگاهی و موسیقی کلاسیک در کشورمان که برخلاف فضای ناگوار و بی مایه انواع موسیقی های سطحی اجرا شده در این روزها، نشان می دهد که «موسیقی» در ایران همچنان زنده و پویا است؛ هر چند ورودی بی پیکر موسیقی امروز و هیاهوی خوانندگان بی دانش، تهی مغز و بی بنیه در موسیقی پاپ، رنگ و بوی موسیقی در ایران را به رنگ بی رنگی درآورده است.

به گزارش آینه نیوز، رنگ آمیزی آوا در کنار تبحر عروسک گردان های «اپرای عروسکی سعدی» در کنار استفاده از اشعار جاندار «سعدی» و سیستم صوتی و تصویری نسبتا مطلوب سالن کوچک «فردوسی»، فضایی دلنشین را برای مخاطبانی می سازد که به جای تماشای انواع «خالتورها» در سینما یا بازدید انواع چهره های بی هنر سلبریتی می خواهند یک اثر جدی و ارزشمند را به تماشای نگاه درآورند. انواع نمایش هایی که در یک پروسه زمانی مداوم از «مولوی» شروع شد و بعد از «سعدی»، سراغ «خیام»، «مکبث» و «لیلی و مجنون» می رود و می تواند پیشنهادی قابل توجه برای مخاطبان جدی هنر باشد.

telegram instagram twitter email print chain

http://ainenews.ir/fa/news-details/5416/

chapta

نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.

نقد

تبلیغات

یادداشت

گفتگو