یادداشتی در لزوم توجه سینمای ایران به داستانگویی

قصه ها ساز کن ای راوی

قصه ها ساز کن ای راوی
calendar شنبه 30 بهمن 1395 در 10:44
هنگامی که به معضل مهم و اساسی قصه گویی در آثار ایرانی اشاره داریم و غصه ها از بی قصه گی نهفته در تار و پود ساخته های داخلی، نفس تماشا را از ما ساقط می سازد، صد افسوس می خوریم که کهن الگوهای پارسی گوی ما در این غیبت و غفلت آثار امروز چه نادیده انگاشته شده است.

مرتضی اسماعیل دوست: هنگامی که به معضل مهم و اساسی قصه گویی در آثار ایرانی اشاره داریم و غصه ها از بی قصه گی نهفته در تار و پود ساخته های داخلی، نفس تماشا را از ما ساقط می سازد، صد افسوس می خوریم که کهن الگوهای پارسی گوی ما در این غیبت و غفلت آثار امروز چه نادیده انگاشته شدند و نیستند آن شهسواران قصه ها تا ببینند که امروز یا توان بهره مندی از داستان پردازی افسانه هایی چون شاهنامه را نداریم و یا رغبتی برای تورق منابع نزد نویسندگان و سازندگان ایرانی یافت می نشود و همه خود را فارغ از فرآیند اقتباس یافته و مقام مولف گرای خود را فراتر از این گونه وام گیری ها می دانند! اما حقیقت این جا است که ادبیات در همه جای جهان فرصتی مطلوب برای پرداخت به موضوعاتی متنوع بوده و همانطور که به شرح درآمد، ادبیات غنی پارسی می تواند نقیصه داستان گویی در سینمای ایران را تا حد بسیاری مرتفع نماید.
یدالله صمدی، راوی خاطره های دور و دوست داشتنی سرزمین ایران یکی از افرادی است که با درک درست مطالب عنوان شده در کامیابی سینما از ادبیات توانسته است به اشکال مختلف نگره فوق را به اجرا درآورد. از وام گیری های مستقیم تا برداشت های الهام آمیز و از اقتباس ادبی تا بهره مندی از داستان های فولکلور محلی نشات گرفته از نگرش دیرپای فیلمسازی است که از روزهایی دور تا همین نزدیکی ها نگاهی پایبند به ادبیات را در آثارش به اجرا درآورده است که نمونه ای از استفاده از داستان های محلی و بومی منطقه آذربایجان را می توان در آثاری چون «ساوالان»، «دمرل» و «سارای» یافت. اما جدا از استفاده های مستقیم و غیر مستقیم صمدی از منابع ادبی و نگاه پیرامونی باید از شیوه مناسب قصه گویی در آثار سینمایی این فیلمساز با تجربه یاد کرد، چنان که خصلت قصه گویی در آثاری غیراقتباسی همچون «آپارتمان شماره 13» هم وجود دارد که نشان از اشراف و تبحر وی در ساخت و ارائه جهانی باورپذیر و فضایی کاملا ایرانی است وگرنه هنوز هم پس از سال ها فاصله زمانی از تماشای این آثار باز هم به همدلی و همراهی نگاهی مشتاق دست نمی یافتیم.
نگاهی به سینمای داستانگوی یدالله صمدی بهانه ای است تا به ارزش و اعتبار قصه پردازی و نیز نقیصه های موجود در این باب میان عمده سینماگران ایرانی بپردازیم که یا با همه ادعاها تبحری در خلق داستانی روان ندارند و با توجه به ژست گرایی هایی بی اساس، خود را عاری از سینمای قصه گوی کلاسیک و همگام با سینمای خرده پیرنگ های داستانی می یابند. لازم به اشاره می باشد که اگر چه شیوه ها و فرم های نوینی در سینمای امروز جهان به تولید درآمده و قابل انتشار در نزد و نگره سینماگران وطنی است اما باید این را درک کرد که فضا و قالب نگاه سازنده باید بافتی درونی از جهان مخاطب خود داشته باشد و در هر فرم و حکایتی همراه با رنگ و بویی از نگره مردمش باشد؛ مساله ای که پس از تماشای دوباره فیلم «پدر آن دیگری» آخرین ساخته یدالله صمدی دریافت کردم که اثر با وجود استفاده از خرده روایت های داستانی در نهایت متمرکز به جهان قصه گوی ایرانی است.
از سویی شاهد غفلت های بسیاری از سوی نویسندگان و سازندگان آثار ایرانی در فاصله مندی با منابع، روایت ها و اتفاقات این جایی بوده و از این رو با انواع قصه هایی بیگانه با هویت و ذات اصیل مردمان ایرانی در آثار موخره سینمایی مواجه ایم که با استفاده از داستان، نمایشنامه و فیلمنامه های خارجی و در نهایت نوع زیست و نگره ای غربی اقدام به راه اندازی اثری سینمایی برای مخاطب ایرانی می کنند که نمونه های بسیاری از این گونه آثار می توان به صفحه آورد. این در حالی است که یدالله صمدی حتی در اثری با نام «دو نفر و نصفی» که از منبعی خارجی و از داستان «سه مرد و یک سبد» نوشته کولین سِرو حاصل شده است نیز روح و نگاهی ایرانی به داستان بخشیده و روایتی اینجایی برای مخاطب ایرانی آفریده است.
اگر چه قریحه نویسندگی و هنرمندی ودیعه ای است الهی که نزد برخی افراد وجود داشته و توانایی های هر فرد در این باره متفاوت است، اما اهمیت بخشی به شکل و بافت دهی به داستان های ایرانی در آثار سینمایی مساله ای لازم الااجرا توسط سازندگان است وگرنه یا با جداماندگی مخاطب از تماشای آثار ساخته شده مواجه خواهیم شد و یا موجب گمگشتگی مخاطب ایرانی در فضاهایی غریبه خواهیم شد و این کم مساله ای نیست.

telegram instagram twitter email print chain

http://ainenews.ir/fa/news-details/1635/

chapta

نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.

نقد

تبلیغات

یادداشت

گفتگو